بایـــــرام

منیم حورمتلی دیلداشلاریم بیزی اوز باخیشلاریزینان سویوندورون

بالاجا سوزلوک

+0 بئیندیم

بؤلوم : سوزلوک

http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/2sozluk.jpg

بالا = کوچک

بالا : کوچک
بالاجانا : کوچک
بالاجا : کوچولو
بالاجا - بالاجا : کم کم ، یواش یواش
بالاجا بوی : کوتاه قد
بالاجالاشدیرماق : کوچک کردن
بالالاندیرماق : کوچک کردن
بالاجالیق : کوچکی
بالاجالاندیرماق : کوچک کردن
بالاخانا : اتاق کوچک در بالای آخرین طبقه ساختمان
بالالیق : کوچکی
بالا- بالا : یواش یواش

يازار : اهرلی یکشنبه 1396.4.18 | باخيش لار (0)

پسوندها در ترکی آذربایجانی

+0 بئیندیم

بؤلوم : تورک یازیب تورکی دانیشاخ


http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/writing1.png

اجاق-اجک

این پسوند از بن فعلی ساخته می‌شود و برای اسامی ابزار و ... بکار می رود:

چاپاجاق، چاتاجاق، گلَجک،

آج-اج

از پسوندهای نادر و باستانی است. در برخی کلمات برای افاده مفهوم مبالغه مشاهده می‌شود:

آناج (مرغ مادر، ماکیان تخم گذار) قولاج (فاصله میان دو دست باز. بن: قول= بازو، دست) یاماج (سینه‌کش

کوه) آماج (هدف) اوروج (روزه‌دار، روزه)، تیخاج(پوزه بند)

آری-اری

از پسوندهای نادر است و مفهوم جهت گیری را افاده می‌کند:

ایچ (درون) ایچه‌ری (داخل، به سمت داخل) دیش (بیرون) دیشاری (به سمت بیرون) یوخاری (سمت بالا) ایله‌ری←ایره‌لی (به سمت جلو، پیش).

آق-اک

از پسوندهای بسیار رایج است. گفته می‌شود که این پسوند در اصل به صورت -قاق بوده که قاف اول حذف شده‌است: باشقاق← باشاق، بوجقاق← بوجاق (کنج، زاویه) این پسوند بیشتر برای اسم مکان و آلت به کار می‌رود. در اسامی اعضاء بدن نیز دیده می‌شود؛ چون این اعضاء نیز فی‌الواقع ابزارند.

قئیناق/قایناق (چنگال پرنده وحیوانات) دوزاق (دام برای گرفتن پرندگان) بوجاق (کنج-زاویه) یاناق (گونه) دوداق (لب) قولاق (گوش) داماق (سقف دهان) ببک (مردمک چشم) یولاق (کوره راه) آداق (نامزد) چاناق (پیمانه) بوداق (شاخه) اود (آتش) ←اوداق (آتش دان) تصور می‌شود اوجاق نیز تحریف شده اوداق باشد.

ـَل-ال-ل

این پسوند به بن فعلی و همچنین اسمی می چسبد و آنرا به یک مکانی منتسب می کند:

یئرَل(محلی)، اوخول(مکانی که در آنجا می خوانند، مدرسه، دانشگاه)

این پسوند می تواند کلمات مورد نیاز بسیار زیادی را در ترکی پدید آورد، مثلا:

یویونال(حمام)، بوشالتال،بوشالدال(دستشویی، مخلأ، آیاق آلتی، آیاق یولو)

آلاق-الک

از پسوندهای نادری است که بر بن اسمی افزوده می‌شود.اضافه شدن آن بر بن‌های فعلی نسبتاً رواج بیشتری دارد.

گوءبه لک (قارچ خوراکی) مازالاق (فرفره زمینی) دازالاق (طاس-کچل تمام) شاپالاق (سیلی) چییه لک (توت فرنگی) بیجه لک (ناقلا-بچه شیطان)

اونتو-اینتی-انتی

تیکینتی(ساختمان، آپارتمان)، تؤکونتو(افزونه، اضافی، بیرون ریختنی)، آلینتی(خریده شده ها)، پاتلانتی(بمب، منفجر شدنی) شاید این پسوند بصورت تی و تو باشد، بدین صورت که مثلا تیکیل + تی یا تؤکول + تی یا آلین + تی باشد.

آو-او-آی-ای-اوو

گمان بر این است که اصل این پسوند در ترکی باستانی به صورت -اقی بوده که قاف در اثر مرور زمان مرخم شده: گونه قی> گونئی (جنوب، جای آفتاب‌گیر) قوزاقی> قوزئی> قوزای (شمال- جای کم آفتاب). از این پسوند کلمات نسبتاً زیادی در زبان گفتاری رایج است: آلاو (شعله) یاناو (چوبهای جنبی سمت راست و چپ در چهار چوبه در) قیلوو (تیز کردن آلات برنده) قشاو> قشوو (وسیله‌ای برای تیمار و خاراندن چهار پایانی مانند اسب، قشو) یاغلوو (لباس چربی گرفته، در فارسی به صورت یغلا، یغلاوی به معنی ظرف آمده‌است.) قاچای (دونده، نامی برای مردان)

ایت-اوت


آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین
يازار : اهرلی شنبه 1396.4.17 | باخيش لار (0)

گوزل تورکجه شعرلر ( نسیمی دن بیر گوزل شیعر )

+0 بئیندیم

بؤلوم : تورکی شعرلر


http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/old_book_box.jpg

منده سیغار ایکی جهان، من بو جهانه سیغمازام

گؤوهری لامکان منم، کؤونو مکانه سیغمازام

عرشله فرش و کافو نون منده بولوندو جومله چون

کس سؤزونو و ابسم اول، شرح و بیانه سیغمازام

کؤونو مکاندیر آیتیم، ذاتی دورور بیدایتیم

سن بو نیشانلا بیل منی، بیل کی، نیشانه سیغمازام

کیمسه گومانه ظن ایله اولمادی حق ایله بیلیش

حققی بیلن بیلیر کی، من ظنّو گومانه سیغمازام

صورته باخ و معنینی صورت ایچینده تانی کیم

جیسم ایله جان منم ولی، جیسم ایله جانه سیغمازام

هم صدفم، هم اینجییم، حشرو صیرات ادینجییم

بونجا قوماش و رخت ایله من بو دوکانه سیغمازام

گنجی- نیهان منم من اوش، عئینی- عیان منم، من اوش،

گؤوهری- کان منم من اوش، بحرو و کانه سیغمازام

گرچی موحیطی- اعظمم، آدیم آدامدیر، آدمم

دار ایله کونفکان منم، من بو مکانه سیغمازام

جان ایله هم جاهان منم، دهریله هم زامان منم
گؤر بو لطیفئیی کی من، دهرو زمانه سیغمازام

نجوم ایله فلک منم، وحی ایله هم ملک منم

چک دیلینی و ابسم اول من بو لیسانه سیغمازام

زرره منم، گونش منم، چار ایله پنجو شئش منم

صورتی گؤر بیان ایله، چونکی بیانه سیغمازام

ذات ایلیم صیفات ایله، قدر ایلیم برات ایله

گولشکرم نبات ایله، بسطه دهانه سیغمازام

نار منم، شجر منم، عرشه چیخان هجر منم

گؤر بو اودون زبانه سین، من بو زبانه سیغمازام

شمس منم، قمر منم، شهد منم، شکر منم

روحی- روان باغیشلارام، روحی- روانه سیغمازام

گرچی بو گون نسیمیم، هاشیمیم، قورئیشیم

بوندان اولودور آیتیم، آیت و شأنه سیغمازام



شاعیر: عماد الدین نسیمی


يازار : اهرلی شنبه 1396.4.17 | باخيش لار (0)

چگونه با ساز قوپوز آشنا شویم؟

+0 بئیندیم

بؤلوم : آشیق و آشیقلار

http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/QOPUZ.JPG

از دید تاریخ و جغرافیا موسیقی هر منطقه از تاریخ و زندگی آن منطقه متأثر می‌شود. موسیقی آشیقی قدیم‌ترین موسیقی این منطقه است که از بطن زندگی ملت آذربایجان برخاسته و از حیات اجتماعی آنان منشأ گرفته‌است. آهنگهای آشیقی به شش دستگاه موسیقی یعنی زابل سه‌گاهی، آورتا ماهور، راست، بیات شیراز، بیات کرد و شور محدود می‌شود. امروزه با توجه به آهنگهای آهنگسازان معاصر و شیوهٔ تنظیم موسیقی آنان به هارمونی و آکوردی جدید برمی خوریم که اصل و ریشهٔ آنها از زمانهای قدیم در ساز آشیقی آذربایجان وجود داشته‌است و از گذشته تا حال نواخته شده و می‌شود؛ به عنوان مثال در آکوردهای ساز تنوع اجرای فاصله‌های پنجم، چهارم و دوم که اکنون مورد توجه همه آهنگسازان جهان نیز قرار گرفته، قابل ذکر است. آهنگساز همیشه جاوید و نامی آذربایجان، دانشمند بزرگ اوزوئیرحاجی بیگ اف در خلق اپرای کور اغلو از همین آکوردها استفاده کرده‌است.

قوپوز (ساز) مادر همه سازهای آذربایجانی است. به همین دلیل در آذربایجان اسم عام “ساز” به طور خاص فقط به قوپوز اطلاق می‌شود. بعضی‌ها قدمت ساز را با تاریخ پیدایش و رشد تمدن در آذربایجان یکی می‌دانند. میرعلی سید سلامت در کتاب “مقدمه‌ای بر کتاب دده قورقود” و “اصلی و کرم” ساز و صنعت آشیقی را در اساطیر ترکی جستجو می‌کند. او بر این باور است که از بررسی دده قورقود و داستان‌های حماسی و عاشقانه آشیق‌ها می‌توان به این نتیجه رسید که موتیف‌های اساطیری پنهان در متن آن‌ها قطعا به دوران اولیه تمدن بشری مربوط است. یعنی آن زمان که هنوز اندیشه فلسفی و دینی شکل نگرفته و بشر اولیه دوران آنیمیستی (زنده پنداری) و توتمیستی را می‌گذراند.

این اسطوره‌شناس با تحلیل دقیق از محتوا و شکل داستان‌های آشیقی معتقد است که این آثار کهن بی‌شک مانند ادیسه‌ی هومر و یا گیل‌گمیش یکی از ابزارهای مهم شناخت تاریخ اندیشگی یک سرزمین است. او آشیق‌های امروزی را همان شامان‌های دوران کهن می‌داند. استاد و محقق محترم دکتر ضیا صدرالاشرافی برای اولین بار نشانه‌های آشیق‌ها را در تمدن ایلامی ‌شناسایی کردند. ایشان تصویر تنها مجسمه آشیق ساز به‌دست در موزه لوور پاریس را با توضیحی در مجله تریبون چاپ سوئد منتشر کردند. این مجسمه ۴۷۰۰ سال قدمت دارد و نوازده‌ای ساز به سینه را در حال داستان‌سرایی یا آواز خواندن به وضوح نشان می‌دهد.

گام 1 - تاریخچه ی ساز


روند تکاملی ساز و هنر آشیقی ساز مثل همه آلات موسیقی دیگر شکل اولیه خود را حفظ نکرده است. اما به طور کلی آنچه مهم است تحول نقش اجتماعی این هنر مردمی ‌است که در طول تاریخ بسته به دوران خود نقش و ویژگی تازه‌ای داشته است. مثلا اگر شامان‌ها را اجداد نخستین آشیق‌ها بدانیم، نقش آشیق در جایگاه شامان مراقبت از قبیله در مقابل نیروهای خبیث بوده است. او فردی بوده که با هنر جادویی کلام، موسیقی و حرکت‌های موزون نیروهای طبیعی را تسخیر و با ارواح ارتباط برقرار می‌کرده، بیماری‌ها را با نیروی ویژه‌اش شفا می‌داده و بلایای طبیعی را دور می‌کرده است.

بعدها نمود غیرقابل انکار آشیق در “کتاب دده قورقود” با نام اوزان نمایان می‌شود. دده قورقود در داستان‌های این کتاب شخصیتی پیغمبرگونه دارد. او به عنوان مردی حکیم با چهره‌ای روحانی و قدرتی معنوی حاضر می‌شود، در بین ایل حرمتی در حد تقدس دارد، عمرش بیش از عمر یک انسان معمولی است و از حکمت دنیا و ماوراالطبیعه باخبر است. قهرمانان از او نام می‌گیرند و مردم عادی از پندهای فیلسوفانه‌اش برای سوالات بنیادین بشر راجع به مرگ، زندگی، عشق و … پاسخ می‌یابند.

بی‌شک پدیده دده قورقود نه تنها برای بازشناخت هنر آشیقی بلکه برای شناخت تاریخ، فرهنگ و عادات زندگی مردم آذربایجان نیاز به بررسی‌های آکادمیک عمیق دارد. در دوران بعد از دده قورقود روند تکاملی آشیق و ساز را از داستان‌های حماسی مانند کوراوغلو و یا از داستان‌های عاشقانه مثل اصلی-کرم می‌توان دنبال کرد. گرچه تاریخ شکل‌گیری این داستان‌ها مشخص نیست و هنوز هم عناصر اساطیری در جای‌جای داستان‌ها مشخص است اما به طور کلی شکل معاصر این داستان‌ها مربوط به مناسبات دوران فئودالیته می‌باشد. آشیق در داستان‌ها نقشی اساسی در مبارزات مردم علیه خان‌ها و فئودال‌ها بازی می‌کند. 

صنعت آشیقی تنها در یک دوره زمانی خاص از شکل مردمی‌خود بیرون می‌آید و آن زمانی است که شاه اسماعیل که خود نیز شعر می‌سرود- آشیق‌ها را به مانند مریدان مذهبی به دربارش راه می‌دهد. چهار صد آشیق معروف آن زمان و در راس آن‌ها آشیق قربانی نقش مشوق‌های سپاهیان شاه اسماعیل صفوی قبل از جنگ را بر عهده می‌گیرند. آنها همچنین مراسم شادی و عزاداری حکومتی در دربار صفوی را برگزار می‌کنند. در این دوران و پس از آن عقاید مذهبی اسلامی‌با ادبیات آشیق‌ها آمیخته می‌شود.

در دوران قاجار “آشیق علعسگر” جدا از شخصیت مردمی ‌و عاشق‌پیشه‌اش درس حکمت و دین هم می‌دهد. هنگامی‌که عهدنامه ترکمنچای آذربایجان را به دو قسمت می‌کند باز این آشیق‌ها هستند که دردنامه گویای مردم این خطه می‌شوند و تاثیرات رنج جدایی را با آوای ساز در می‌آمیزند و باز می‌آفرینند. در دوران معاصر آشیق‌ها در محل تجمات مردمی‌حضور دارند. به همین جهت بررسی‌های اخیر درباره آشیق‌ها، آن‌ها را خنیاگرانی به شمار می‌آورد که در قهوه‌خانه‌ها و عروسی‌ها ترانه‌سرایی می‌کنند.

آشیق در انقلاب مشروطه برای حیدرعمی‌اوغلو، ستارخان و زینب پاشا شعر و داستان می‌سراید و روح انقلابی مردم را تقویت می‌کند. در انقلاب 21 آذر 1321 که منجر به خود مختاری یک ساله آذربایجان به رهبری محمد جعفر پیشوری شد صدای آشیق حسین جاوان با شفافیت بی‌نظیرش بر روی گرامافون‌های سنگی ثبت می‌شود. (بعد از این دوران ثبت و انتقال صدای آشیق‌ها به دوران بعدی شروع شد(.

وقتی که نویسنده مردمی ‌آذربایجان “صمد بهرنگی” در رود آراز غرق می‌شود، این ساز و آواز آشیق است که از زبان یاشار و اولدوز نغمه‌های پر از فراق و حسرت برای صمد بهرنگی باز می‌گوید. در انقلاب 57 در تب و تاب سیاسی جو دانشگاه تبریز آشیق حسن اسکندری سرود “من فدایی‌ام” را می‌خواند. بعد از انقلاب به مدت کوتاهی صدای آشیق‌ها از رادیو و تلویزیون دولتی به گوش می‌رسد اما به دلیل ممنوعیت موسیقی این هنر به مدت بیش از یک دهه به حاشیه رانده می‌شود. بعد از سال‌های 1370 با رشد حرکت‌های حق‌طلبانه ملی در آذربایجان آشیق‌ها در کنار این جنبش قرار می‌گیرند. در تجمعات اعتراضی مردمی ‌در قلعه بابک آشیق‌ها حضور محسوس و موثری دارند. همچنین به دلیل سیاست‌های نرم دولتی در مقابل موسیقی، هنر آشیقی به فستیوال‌های داخلی و خارجی راه می‌یابد. 

امروزه به دلیل تغییر فرم زندگی و رشد سریع فرهنگ شهرنشینی فرصت‌های ویژه این هنر مردمی‌محدود شده است. اگرچه در سال‌های اخیر فرم نوین‌تری هم از این هنر شکل گرفته که بی‌شک یکی از شاخص‌ترین نمودهای آن گروه دالغا و شخص چنگیز مهدی‌پور می‌باشد. ایشان ساز آذربایجانی را نت نویسی کردند و ملودی‌های آن را با تنظیم‌های مدرن‌تر و منسجم‌تری در کنسرت‌های مختلف ارائه دادند.

 

این جریان نوین به دنبال رشد کیفی آهنگ‌های ساز و تجربه‌های تازه در فرم و ساختار هارمونیک ملودی‌ها شکل گرفته است. اما با این وجود به دلیل کمبود مراکز علمی‌ تحت حمایت بودجه‌های دولتی و بی‌توجهی غیر مسئولانه به ارزش‌های موسیقی آذربایجان هنر آشیقی هم جزو میراثی به شمار می‌آید که نیاز به محافظت دارد و در صورت عدم توجه بخش مهمی‌از آن از میان خواهد رفت. بی‌شک ساز و هنر آشیقی می‌بایست همانند همه انواع موسیقی وارد مرحله تازه‌ای شود و آن امکان تبادل، تلفیق و تعاملی است که با موسیقی دیگر ملت‌ها می‌تواند داشته باشد. پر واضح است این مهم جز با شناختن و شناساندن این هنر افسون کننده میسر نخواهد شد.


http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/QOPUZ_2.JPG

گام 2 - پرده و اکتاو


 هارمونی‌های معاصر با ترکیبهای متنوع آنها از زمانهای قدیم در موسیقی آشیقی به کار می‌رفت. پس اهل موسیقی به خصوص آهنگسازان آذربایجان می‌باید به موسیقی آشیقی و آهنگهای آن آشنایی کافی داشته باشند.ساز عاشیقی، که عموماً با تک لغت ساز شناخته می‌شود، با قوپوز و چگور هم خانواده است و از جهات زیادی به باغلاما شباهت دارد. ساز کاسه‌ای حجیم و نیمه گلابی، از چوب درخت توت، و دسته‌ای از چوب درخت گردو و یا زردآلو است که روی آن سیم و پرده‌ها را برای نواختن آهنگ‌های گوناگون نهانده‌اند. ساز عاشیقی با مضراب نواخته می‌شود. روی بسیاری از سازهای عاشیقی تزییناتی از جنس صدف، استخوان یا پلاستیک‌های رنگی دیده می‌شود. ساز دارای ۲۰ پرده می‌باشد و از ۹ سیم تشکیل می‌گردد. در این آلت موسیقی هفت پرده اصلی و پنج نیم پرده وجود دارد. اولین پرده سیم اول ساز بر اساس اوکتاو «do» تنظیم می‌شود. پرده‌های این ساز بر اساس اوکتاو، به قرار زیر است:

 

باش پرده/ اوکتاو/ اول صدای «Re»

آورتا پرده / اوکتاو/ اول صدای «Mi be mal»

شاه پرده / اوکتاو/ اول صدای «fa»

ایاق دیوانی پرده/ اوکتاو/ اول صدای «sol»

بایاق پرده/ اوکتاو/ اول صدای «La be mol»

آیاق شاه پرده/ اوکتاو / اول صدای «si be mol»

بئچه پرده / اوکتاو / اول صدای «do»


گام 3 - ساختار،کوک،پرده بندی و قسمت های فنی ساز

http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/QOPUZ_3.JPG

آشنایی با ساز قوپوز

قوپوز، چوگور یا چُگور ، سازی است از خانوادهٔ سازهای زهی مقید از ردهٔ تنبور که به آن دوتار نیز می گویند. چگور مرکب از یک قطعه چوب مجوف بر شکل عودی کوچک است که دارای پنج وتر می باشد.

ساختار ساز قوپوز

ساختمان ساز قوپوز از یک کاسه طنینی گلابی شکل و دسته ای مانند دسته تنبور تشکیل می شود. کاسه اش از سه تار بزرگ تر است. نوعی از قوپوز ، دو تار فلزی دارد و به همین سبب به آن دوتار نیز می گویند.

نواختن ساز قوپوز هنوز هم میان ترکمن ها و ایرانیان آذری رایج است. چگور رایج در جمهوری آذربایجان و نواحی ترک نشین ایران، معمولاً نُه سیمه است و نسبتاً از دوتار و تنبور بزرگ تر است. چگور نزد عاشیق ها در آذربایجان قوپوز (و ساز) نامیده می شود و سازی شبیه باغلاما است.

تفاوت قوپوز معمول در منطقه همدان با قوپوز یا ساز عاشیق های مناطق دیگر آذربایجان و سازهای مشابه ترکیه ای (چؤگؤر، باغلاما، تامبورا و دیوان) در کوک سیمها و تعداد و فواصل پرده هاست؛ همچنین سازهای مذکور در شکل و اندازهٔ کاسه و صفحه تفاوتی اندک با هم دارند.

کوک قوپوز رایج در بین ترکهای همدان

قوپوز مورد استفاده در مناطق ترک نشین همدان معمولاً نه سیمه است و به طور معمول درحالت دست باز، سه سیم پایین قوپوز کوک re و شش سیم بالا کوک do دارند.

گونهٔ دیگر از کوک قوپوز هم به همین صورت است؛ جز اینکه سیم چهارم کوک sol می گیرد. این کوک، زارِنجی نام دارد و کاربرد آن در مقایسه با کوک پیشین، کمتر است. در گذشته گونه ای کوک به نام زنگ شتر رایج بود که امروزه تقریباً به فراموشی سپرده شده است.

برای اجرای مقامهای شبیه به دستگاه ماهور (یا راست پنجگاه همچون کوراوغلو) بهتر است سیم زارنجی (سیم چهارم) را فا کوک کرد. برای اجرای سه گاه ترکی بهتر است سیم زارنجی (سیم چهارم) را می کوک کرد.

پرده بندی قوپوز همدان

به طور معمول قوپوز دارای یازده الی سیزده پرده است؛ اما نوازندگان حرفه ای این ساز گاه چندین پرده روی صفحه چگور تعبیه می کنند (با نواری باریک از جنس حصیر یا نخ پلاستیکی). معمولاً غیر از پرده اول چگور که ربع پرده یا اصطلاحاً کرن است، بقیه پرده ها یا اصلی است یا نیم پرده. پرده هایی که در نواختن اغلب مقامها و نغمه های ترکی به کار می رود، عبارت است از اول، سوم، پنجم، هفتم، هشتم و دهم.

قوپوز نوازان در اجرای برخی از مقامها با انگشت شست بر سیمهای واخوان (شش سیم بالا) پرده گیری می کنند (عاشیقهای آذربایجان و به خصوص اوزانهای ترکیه در استفاده از سیمهای چهارم به بعد مهارت بیشتری دارند).

از تکنیکهای نواختن قوپوز می توان به نواختن سرانگشت سوم یا چهارم دست راست بر صفحه چگور اشاره کرد که در بین نوازندگان سازهای خانواده باغلاما در کشور ترکیه نیز مرسوم است. در پرده گیری نیز در حالت نزولی دست چپ بر دسته ساز، نوازنده معمولاً با انگشت سوم بر پرده la کرن پس از پرده la وsol بمل پس از پرده sol اشاره می کند. این فن در نواختن کمانچه محلی نیز کاربرد دارد.


گام 4 - تعدادی از آهنگ های ساز قوپوز

http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/QOPUZ_4.jpg

 سی و شش آهنگ در دستگاه سه‌گاه زابل است که استاد چنگیز  مهدی‌پور به شکل «نت» درآورده‌است. این آهنگها به شرح ذیل است:

 

  1. باش دیوانی
  2. دوبیتی
  3. زیل دوبیتی
  4. ذوالفقاری (آزافلی دوبیتی)
  5. قزاق دوبیتی سی
  6. کرم گؤزل‌له‌مه‌سی
  7. سلیان گؤزل‌له‌مه‌سی
  8. آران گؤزل‌له‌مه‌سی
  9. واقف گؤزل‌له‌مه‌سی
  10. دمیر گؤزل‌له‌مه‌سی
  11. اسفندیار گؤزل‌له‌مه‌سی
  12. یانیق کرمی
  13. قربانی
  14. دیلقمی
  15. فاخرالی دیلقمی
  16. باش‌ساری‌تِل
  17. داغلار بایاتیسی
  18. بادامی شکسته
  19. آزافلی گؤزلری
  20. آزافلی گرایلی
  21. باش دوراحانی
  22. باش نخجیوانی
  23. قربتی
  24. سلطانی
  25. یورد یِری
  26. واقف مخمس
  27. نارآغاجی نارچیچگی
  28. اسگی قایتاقی (قاراداغ شکسته‌سی)
  29. شیروانی
  30. نخجیوان گؤلؤ
  31. گیله‌ناری
  32. گؤدک دونو
  33. گؤگ گؤلَه گَل
  34. شَرَبانی
  35. بَگ تعریفی
  36. باش مخمس

برگزیده‌ای از کتاب عاشیق هاوالاری






يازار : اهرلی جمعه 1396.4.16 | باخيش لار (0)

آشیق هاوالاری

+0 بئیندیم

بؤلوم : آشیق و آشیقلار

  آشیق هاوالاری، دده لرین دئدیگینه گؤره 72 یادا 73 هاوادیر کی،بیر نئچه اوستاد آشیق اونو اؤز شئعرلرینده بیلدیرمیشدیر:
http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/ASHIQ_HEYDAR.jpg

_ دده علسگر:

دوققوزو بیرله شیب تاپیب اینجه یول

اون  بارماق  اونلاری  ائله ییر   قبول

72     هاوا    شاه پرده یه       قول

علسگر  بولدوغو ،  قازدی ، قاباخدا.

 

_ آشیق اسد:

کامیل اوستادلارین گولون درمه سن

حقیقتی سینه ن اوسته سرمه سن

73    هاوادان     خبر      وئرمه سن

اؤلوم   یئی دیر   سنه ، ائل قاباغیندا.

 

_ آزافلی میکائیل:

سن ائلیمین همدمی سن

آی صدفلی تئللی سازیم، 72 دیللی سازیم،

هم سئوینجی هم غمی سن

 آی صدفلی تئللی سازیم، 72 دیللی سازیم


آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین
يازار : اهرلی جمعه 1396.4.16 | باخيش لار (0)

سوزلوک

+0 بئیندیم

بؤلوم : سوزلوک

چئشدک : صبحانه .

قیلیش قاناد : ابابیل .

قارانقوش : چلچله .

گولابتین : بیر نوع تزئینی پارچا .

آغی : کوون کیمی بیر اوت دور . کهلیک اوتو کیمی . نارین گوللری اولار . آنجاق سمی دیر .

اووچو پیریم : اوولاری حفظ ائیله ین .

خیل : دوغوزون آلت انگینده اولان بیر سوموک کی عاج سایاق اولار .

ککیره : بیر نووع آلاغ کی داوارلار اونو چوخ سئورلر . طامی آنجاق آجی اولار.

سلم : او آدام لارکی اللرینین دسترنج لرین یئییرلر .

خوگان : بیر شهر آدی دیر کی خمینی شهرین یاخین لیغیندا اولار . بو شهرین هامیسی تورک دیرلر .

زاغلی : گوی یا تقریبا بنفشه رنگینه اوخشار . اسلحه یا بو سایاق شئی لرده بو رنگی داها آرتیق گورمک  اولا بیلر .

تئر : خورجونون بویوکو . معمولا اونا سودولدوروب ؛ باشینا دا بیر تپه جک قویاردی لار .

چور : اوجا بویلو گول چولو دور کی بنفش رنگلی اولار .

سئلینتی : سئل دن سونرا گلن  .

گوزر : بوغدا – آرپاکی دویرلر خرمن ده . آنجاق هله آیریلمامیش سونرا سونبولدن . بیر آتا سوزونده بو لوغت بئله ایشله نمیشدیر : ... ت ایستر گوزر دویه / اونودا گوزل دویه

تاققیر : محکم

دویوش : ال آغاجی کی پالتاریوماقدا اوندان فایدالاناردی لار .

هامپا : او یئرکی ارباب اکینچی یه وئریب. بو هامپالیق ائدیر . اوزو اکیب – بیچیر . اوندان پول گوتورور .

ایت باسماق : بیر ایت کی خطری احساس ائدیب های  - کوی سالار  دئییر کی ایت باسیر .

سکمک : کهلیکین یئریشینه دئییرلر .

قاراواش : قولون دیشی سی

توتقال : چسب

ولیم : بیر تهر آغاج . میانا آغاج . تندیرده اوجاقدا یاندیرماق اوچون قویارلار .

حاللالیق : اکینچی لر ؛ کندلی لر بیچین دن سونرا شادیانه ائدنده اونا حاللالیق ائدیریک دئییرلر .

شده ره : لاپ بویوک الک .

سیر سیرا : هاوانین سویوغوندا سویون اوزو نازیک بیر تئل باغلار کی اونا سیر سیرا دئییرلر .

چن : یئردن قالخان بوخارا چن دئییرلر .

یال : داغین سره لرینده لوت یئرلره یال دئییرلر .

یال : بیر تهر یئمک . ایت لرین ده یئمک لرینه یال دئییرلر .

اوروائی : قدیم کولش مئیدانیندا کولشمه دن قاباق اوخونان شعرلره اوروائی دئییردیلر .


يازار : اهرلی دوشنبه 1396.4.5 | باخيش لار (1)

بیر ایکی تورکی سوزلوکی

+0 بئیندیم

بؤلوم : سوزلوک

یوخسول = فقیر، ندار  YOXSUL

یوخسول‌لوق= فقر  YOXSULLUQ

وارسیل= غنی، دارا VARSIL

وارسیل‌لیق= غنا، ثروتمند بودن VARSILLIQ

فناوری، تکنولوژی= قوراشدیریم  QURAŞDIRIM

مجبور= ایته‌کلی İTEKLİ

امضا= ایزباسی İZBASI

امضا کردن= ایزباسماق İZBASMAQ

 شارژ= دولوم  DOLUM

شارژ کردن= دولوملاماق DOLUMLAMAQ

شاهد= تانیق TANLQ

آیین= تؤره TÖRE

مراسم= تؤرن TÖREN

رسوم= گله‌نک GELENEK

آداب= گؤره‌نک GÖRENEK

غرور، افتخار= قیوانج QIVANC

تنها= یالقیز  YALQIZ

صرفا= یالنیز YALNIZ

فرم= بیچیم BİÇİM

گؤروت= عکس، فتو GÖRÜT

ایماژ= گؤرونتو GÖRÜNTÜ

ائرته= صبح  ÉRTE

ائرکن= زود ÉRKEN


يازار : اهرلی دوشنبه 1396.4.5 | باخيش لار (1)

اوشاق دونیاسی و اوشاق ادبیاتی

+0 بئیندیم

بؤلوم : اوشاخلار اوچون ناغیل

http://bayram.arzublog.com/uploads/bayram/oshag_lar.jpg


اوشاقلیق عالمی سیرلی-سئحیرلی بیر عالمدیر. ساده و صمیمی بو بالاجا انسان‌لار اؤز عالملرینده ساده‌لیک و صمیمیتله یاشاییرلار. اونلار هر گون اؤز دونیا باخیشلارین گئنیشلندیریرلر. اوشاغین دونیا گؤروشو چوخ ساده‌دیر آنجاق او اطرافینداکی هر نه­یی آرتیق تانیماق و سیناماق ایسته­ییر.

اوشاق هله ان کؤرپه چاغیندا الینه دوشن هر نه­یی دیشینه وورور و آغزینا تپیر. بو، اوشاغین بیرینجی و ان یاخین سیناق وسیله‌سیدیر. اوشاق بوی آتارکن اویونچاقلاری. گلینجیکلری، ائو اشیا‌لاری و الینه دوشن هر نه­یی سؤکور. داغیدیر و اونون ایچین ائشیگه تؤکور. بئله‌لیکله او یئنی عالم‌لر کشف ائدیر، یئنی دونیا گؤروشو کسب ائدیر. او حتی باشقا اوشاقلاری و بؤیوکلری ده گلینجیک کیمی فرض ائدیب بارماغین اونلارین گؤزونه، آغزینا و دیشینه سوخور و اونلارین دا ایچریسین گؤرمک ایسته­ییر.

اوشاق داها بیر آز دیرچلیرکن بؤیوکلرین باشماغین و پالتارین گئییر. بونونلا او بؤیوک اولماق و داها جدی عالمی تانیماق آرزولاییر.

اوشاق بیرینجی گون عالمدن هئچ نه بیلمیر. او هر بیر یئنی شئی کشف ائدرکن هئچ ده تعجب‌لنمیر و اونو عالمین بیر پارچاسی کیمی قبول ائدیر.

اوشاق رئال عالم ایله یاناشی اؤز خیال عالمینده ده بیر شئی‌لر یارا‌دیر. آنجاق اونلاری دا خیال دگیل رئال کیمی قبول ائدیر.

اوشاق پری‌لره و دئو‌لره علاقه گؤستریر و اونلاری اولدوغو کیمی قبول ائدیر. ناغیللاری ائشیدرکن ناغیللاردا یاشاییر، اؤزون اونلارین یئرینه دگیل اونلارین بیری بیلیر و ناغیللاردان آلینان بو سونوچ و نتیجه­نی جاندان-اوره­کدن قبول ائدیر و بو سونوچ سون گونه­دک اوشاغین ذهنینده یئر آلیر و اونون یادداشیندا یورد سالیر و بو اوشاق بؤیویندن سونرا دا گرکلی یئرلرده همین یادداشلار اونا یول گؤستریجی اولا بیلیر.

اوشاق دیلی و اوشاق ادبیاتینا گلدیکده دئمه­لی­ییک: اوشاق ادبیاتی اوشاغین عالمیندن آیری دگیل. یوخاریدا اشاره اولونان ساده­لیکلر. صمیمیّت­لر، خیاللار، هامیسی اوشاق ادبیاتیندا یئر آلیر.

اوشاق، دیل آچاندا بیر و سونرا‌لار چوخ ایکی هجا‌لی سؤزلر ایله دیل آچیر.

بیر هجا‌لی سؤزلردن(جیز-بوو) و ایکی هجا‌لی سؤزلردن (قاقا- پپه-بابا- چیچی) و بئله سؤزلری مثال گتیرمک اولار.

اوشاغین دیلی تکمیللشدیکجه سؤزلرینین هجاسی دا آرتیر، آنجاق اوشاق ادبیاتی و اوشاق شعرینین هجا‌لاری چوخ بئش و یئددی هجا‌لی شعرلر اولور و چوخ­هجا‌لی شعرلر اوشاق عالمینه داخل اولمورلار، چونکی اوشاغی ساده‌لیکدن اوزاقلادا بیلیرلر.

اوشاق دیل آچارکن ایلک باشدا چوخ قیسا جمله‌لر یارا‌دیر: بابا گلدی .. قاقا آلدی. اوشاق ادبیاتی دا بو قیسا‌لیق و بو ساده‌لیگی اؤزونه اؤرنک توتما‌لیدیر. بیز اوشاغا غزل یاخود قصیده اوخویانماریق چونکی اونون ذهنینده اونا یئر یوخدور. آتا-بابا‌لاریمیز و اوزون ایللر بویو نسیل‌لریمیزین سیناغیندان چیخمیش اوشاق ادبیاتی و اوشاق فولکلورو بوگونکو اوشاق ادبیاتی و اوشاق شعری یازانلارا گؤزل نمونه‌لردیر.

مین ایللرین سوزگجیندن سوزولموش بو قوشماجایا دقت ائدک:

. .        

-ایینه-ایینه     اوجو دویمه

بربرینجی       شام آغاجی

شاتیر کئچر    قوز آغاجی

هاپبان          هوپبان

یاریل          ییرتیل

سو ایچ        قورتول.

هر بیر اوشاق، بو قوشماجانی دینله­دیکده اونو تکرار ائتمک ایسته­ییر چونکی بو بالاجا اوشاق اویونو اوشاغین روحونا اویغوندور، اونون مصراعلاری ایکی، اوچ و دؤرد هجا‌لی سؤزلردن یارانیب.

هابئله‌دیر:

بورا بیر قوش قوندو

بو گؤردو

بو توتدو

بو بیشیردی

بو یئدی

جیققی‌لییا قالمادی، جیققی‌لییا قالمادی.

هجا‌لاردان علاوه اوشاغین ذهنین و فکرین اؤزونه چکن باشقا بیر فاکت، سؤزون و شعرین موسیقیسی‌دیر. بو پارچایا دقت ائدک:

بو دئدی: گلین گئدک اوغورلوغا

بو دئدی: هانی اوجا نردیوان؟

بو دئدی: مندن اوجا نردیوان؟

بو دئدی: آللاها باخین، تانرییا باخین گئتمیین

بو دئدی: خالام قیزین آلین منه

تاپدییین بونون باشینا،

تاپدییین بونون باشینا.

گؤروندوگو کیمی بورادا هجا‌لارین سایی چوخ اولسا دا سؤزون موسیقیسی اونو اویناق بیر ریتمه سالیب و بئله‌لیکله اونو اوشاق عالمینه و اوشاق ادبیاتینا داخل ائدیبدیر.

اوشاق شعرینده و اوشاق ادبیاتیندا گاهدان کلاسیک شعریمیزین قایدا‌لاری پوزولور و مصراعلارین هجا سایلاری و قافیه و ردیف قانونلاری ایزلنمیر و بو دا اوشاغین یئنی عالم‌لر یاراتماغی و رئال عالمین چرچیوه‌سینده دایانماماغینا بیر ثبوتدور:

-بنؤوشه

-بنده دوشه

-بیزدن سیزه کیم دوشه؟

باخین، بو اوشاق اویونونون بیرینجی مصراعسی 3، ایکینجی 4، و اوچونجو مصراعسی 7 هجا‌لی گلیبدیر.

اوشاق فولکلورو و اوشاق ادبیاتیندا ایکی طرفلی دانیشیق اؤزونه مخصوص یئر آلیر، بو ایسه اوشاغین دقتین اؤزونه چکن عامللردن بیریدیر:

پیس- پیسلی خالا هاردان گلیسن؟

-گیلاندان.

- هانی به شله­ن؟

-آلدیلار.

-نیه وئریردین؟

-ووردولار.

-سن ده وورایدین.

-اولار ایکی­ایدی، من بیر ایدیم

اولار ووردوقجا من کیریدیم.

ها بئله‌دیر:

-عموغلو!

-بلی.

- بیزیم تویوق سیزده‌دیر؟

-بلی.

- کیشه‌له گلسین.

-گلمیری.

-سال تندیره.

-یانمیری.

-وور قیچی سینسین.

-سینمیری.

مین ایللردن قالان بو سؤزلر ادبیاتیمیزین و تاریخیمیزین چوخ زنگینلیگین و چوخ اسکی گله­نکلره دایاندیغین گؤستریر.

بو فولکلور و بو ساده‌جه قوشماجا‌لار عین حالدا مین ایللردن قالان سؤزلری، اوستونه توز قونموش تاریخی حادثه‌لری و هئچ یئرده یازیلمامیش تاریخی جریانلاری اؤز ساده کلمه‌لری ایله داشی­ییر:

آ تئشتی-تئشتی-تئشتی

ووردو گیلانی کئچدی

ایکی خوروز ساواشدی

بیری قانا بلشدی

قان گئتدی چایا دوشدو

چایدان گؤیرچین اوچدو

گؤیرچین آلاپاختا

یوواسی قلبی-تاختا

اونو ووران خان اوغلو

قان قوسسون لاختا-لاختا.

چوخ ساده و آخیجی بو قوشماجادا خوروزون قانیندان بیر گؤیرچین یارانیر و بو گؤیرچینی ووران لاختا-لاختا قان قوسماق ایله قارقینیر. دئمک بورادا ابدی‌لیک و اؤلومسوز یاشاماق تصویر اولوبدور. هابئله‌دیر گؤزل فاطما ناغیلینداکی باشی کسیلن اینه­گین سوموکلرینین دانیشماغی. بورادا اسکی تورک طایفا‌لارینین ایناملاری، دوشونجه‌لری و دونیا گؤروشلری چوخ ساده کلمه‌لرله اوشاق روحونا آشیلانیر و نسیلدن-نسیله آخیر و دوام ائدیر. آنجاق بوگونکو دونیادا و 21-جی عصرده هر شئی تزه‌لندیگی کیمی اوشاق فولکلوروموز و اوشاق ادبیاتیمیز دا تزه‌لنمه‌لیدیر. آوروپادا، آمریکادا، ژاپون و باشقا یئرلرده اوشاق ادبیاتینا اویغون فیلیم‌لر، کارتونلار و یئنی-یئنی فورما‌لاردا ایشلر گؤرونور و گاهدان بیزیم ادبیاتیمیزدان دا اولدوقجا قیدا‌لانیرلار. آنجاق تورک فولکلوروموز، آذربایجان اوشاق ادبیاتیمیز بو باخیمدان اینجی‌لرله دولو بیر اوقیانوسا بنزر. فیلیمچی‌لریمیز، شاعرلریمیز، یازیچیلاریمیز، زامانلا آددیملاما‌لی و زامانلا ایره‌لی گئتمه­لیدیر.

منبع:دنیز شماره 15- تاریخ نشر 3/ 3/ 91 ، ارومیه


آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین
يازار : اهرلی دوشنبه 1396.4.5 | باخيش لار (0)

متن کامل عهد نامه ترکمنچای

+0 بئیندیم

بؤلوم : آذربایجان

 ﺍﻟﺤﻤﺪﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﻮﺍﻓﯽ ﻭ ﺍﻟﮑﺎﻓﯽ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﻌﻘﺎﺩ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻣﺒﺎﺩﻻﺕ ﻭ ﻣﻌﺎﻣﻼﺕ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺁﺩﺍﺏ ﮐﻤﺎﻝ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ ﻭ ﯾﮑﺠﻬﺘﯽ ﺣﻀﺮﺗﯿﻦ ﺑﻬﯿٌﺘﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻘﺘﻀﺎﯼ ﺣﺮﮐﺎﺕ ﺁﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﺮﺧﯽ ﺗﺠﺎﻭﺯﺍﺕ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺩﺍﺭﺍﻥ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺳﻨﻮﺡ ﻏﻮﺍﯾﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﮐﻪ ﻣﺮﺁﺕ ﺿﻤﺎﯾﺮ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﺍﺯ ﻏﺒﺎﺭ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮﺍﺕ ﭘﺎﮎ ﺑﻮﺩ ﺍﻭﻟﯿﺎﯼ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻋﻬﺪ ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ ﺭﺍ ﺍﻫﺘﻤﺎﻣﺎﺕ ﺻﺎﺩﻗﺎﻧﻪ ﻭ ﮐﻮﺷﺶ ﻫﺎﯼ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺩﻓﻊ ﻭ ﺭﻓﻊ ﻏﺎﯾﻠﻪ ﺍﺗﻔﺎﻗﯿﻪ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺭﺳﺎﻧﯿﺪﻩ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻭ ﺍﺻﻮﻟﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﯽ ﻓﺼﻮﻝ ﻣﺮﻗﻮﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮﺭ ﺍﺳﺖ ﻣﺮﻗﻮﻡ ﻭ ﻣﺨﺘﻮﻡ ﺁﻣﺪ ﺑﻪ ﻣﻬﺮ ﻭﮐﻼﯼ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺷﻮﺍﻝ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﻫﺰﺍﺭ ﻭ ﺩﻭﯾﺴﺖ ﻭ ﭼﻬﻞ ﻭ ﻧﻪ ﻫﺠﺮﯼ ﺑﻪ ﺍﻣﻀﺎﯼ ﻫﻤﺎﯾﻮﻥ ﺷﺮﻑ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻭ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻡ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ . ﺑﺮ ﺍﻭﻟﯿﺎﯼ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﭘﺲ ﺩﺭ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻣﻮﺟﺒﺎﺕ ﻣﺰﯾﺪ ﺩﻭﺳﺘﯽ ﻭ ﻣﻮﺍﻓﻘﺖ ﺍﻫﺘﻤﺎﻣﺎﺕ ﺻﺎﺩﻗﺎﻧﻪ ﻣﺒﺬﻭﻝ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﺒﺎﺏ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻡ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﻫﺪﻩ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﻭﺩﺍﺕ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﺘﺰﺍﯾﺪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﻣﻌﺪﺍﺕ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻭﺳﺘﯽ ﻗﺼﻮﺭﯼ ﺑﯿﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﺍﻣﻀﺎﯼ ﺧﻮﺍﻫﺸﻬﺎﯼ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻻﺯﻡ ﺑﺸﻤﺎﺭﻧﺪ ﻭ ﺩﻗﯿﻘﻪ ﺍﺯ ﺩﻗﺎﯾﻖ ﺩﻭﺳﺘﯽ ﺭﺍ ﻣﻬﻤﻞ ﻭ ﻣﺘﺮﻭﮎ ﻧﮕﺬﺍﺭﻧﺪ . ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﯿﻢ ﭼﻮﻥ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﻗﻀﺎ ﻗﺪﺭﺕ، ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻋﻈﻢ ﻭﺍﻻﺟﺎﻩ، ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﺍﮐﺮﻡ ﺷﻮﮐﺖ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ، ﻣﺎﻟﮏ ﺑﺎﻻﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﮐﯿﻮﺍﻥ ﺭﻓﻌﺖ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺭﺍﯾﺖ، ﺧﺴﺮﻭ ﻧﺎﻣﺪﺍﺭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻋﻈﻢ ﺑﺎ ﺍﻗﺘﺪﺍﺭ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ، ﭼﻮﻥ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻋﻠﯽ ﺍﻟﺴﻮﯾﻪ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﻭ ﺗﻤﻨﺎﯼ ﺻﺎﺩﻗﺎﻧﻪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺍﯾﺐ ﻭ ﻣﮑﺎﺭﻩ ﺟﻨﮕﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﻟﮑﻠﯿﻪ ﻣﻨﺎﻓﯽ ﺭﺃﯼ ﻭﺍﻻﯼ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻧﻬﺎﯾﺘﯽ ﺑﮕﺬﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺳﻨﺘﻬﺎﯼ ﻗﺪﯾﻢ ﺣﺴﻦ ﻣﺠﺎﻭﺭﺕ ﻭ ﻣﻮﺩﺕ ﺭﺍ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻮﺍﺳﻄﻪ ﺻﻠﺤﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﻀﻤﻦ ﺩﻭﺍﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﻮﺍﻋﺚ ﺧﻼﻑ ﻭ ﻧﻔﺎﻕ ﺁﺗﯿﻪ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﮐﻨﻨﺪ ﺩﺭ ﺑﻨﺎﯼ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺩﻫﻨﺪ، ﻟﻬﺬﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺧﺠﺴﺘﻪ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﮊﺍﻥ ﭘﺎﺳﮑﻮﯾﭻ، ﺟﻨﺮﺍﻝ ﺁﻧﻔﺎﻧﺪﺭﯼ، ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻋﺴﮑﺮ ﺟﺪﺍﮔﺎﻧﻪ ﻗﻔﻘﺎﺯ، ﻧﺎﻇﻢ ﺍﻣﻮﺭﺍﺕ ﻣﻠﮑﯿﻪ ﮔﺮﺟﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻭﻻﯾﺎﺕ ﻗﻔﻘﺎﺯ ﻭ ﺣﺎﺟﯽ ﺗﺮﺧﺎﻥ، ﻣﺪﯾﺮ ﺳﻔﺎﯾﻦ ﺣﺮﺑﯿﻪ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ، ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻤﺎﯾﻼﺕ ﺍﻟﮑﺴﻨﺪﺭ ﻧﻮﯾﺴﮑﯽ ﻣﻘﺪﺱ ﻣﺮﺻﻊ ﺑﻪ ﺍﻟﻤﺎﺱ، ﺑﻪ ﺁﻥ ﻣﻘﺪﺱ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺍﻭﻝ ﻣﺮﺻﻊ ﺑﻪ ﺍﻟﻤﺎﺱ، ﻭﻻﺩﯾﻤﯿﺮ ﻣﻘﺪﺱ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺍﻭﻝ ﻭ ﮔﯿﻮﺭﮔﯽ ﻣﻘﺪﺱ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺩﻭﯾﻢ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﻭ ﺷﻤﺸﯿﺮ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﯾﮑﯽ ﻃﻼ ﻣﻮﺳﻮﻡ » ﺑﺮﺍﯼ ﺷﺠﺎﻋﺖ « ﻭ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻣﺮﺻﻊ ﺑﻪ ﺍﻟﻤﺎﺱ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻤﺎﯾﻼﺕ ﺩﻭﻝ ﺧﺎﺭﺟﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺍﻭﻟﯿﻦ ﻋﻘﺎﺏ ﺳﺮﺥ ﭘﯿﮑﺮ ﭘﺮﻭﺳﯿﻪ، ﻫﻼﻝ ﺩﻭﻟﺖ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ ﻭ ﻧﺸﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﻭ ﺟﻨﺎﺏ »ﺍﻟﮑﺴﻨﺪﺭ ﺍﻭﺑﺮﻭ ﺳﮑﻮﻑ « ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻤﺎﯾﻼﺕ ﻣﻘﺪﺳﻪ ﺛﺎﻟﺚ ﻭﻻﺩﯾﻤﯿﺮ، ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺛﺎﻧﯽ ﺳﻦ ﺍﺳﺘﺎﻧﯿﺴﻼﺱ ﻟﻬﺴﺘﺎﻥ، ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺩﻭﻡ ﺳﻦ ﮊﺍﻥ ﺑﯿﺖ، ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﻗﻮﯾﺸﻮﮐﺖ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻧﻮﺍﺏ ﻣﺴﺘﻄﺎﺏ ﻭﺍﻻ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻧﺎﻣﺪﺍﺭ ﻋﺒﺎﺱ ﻣﯿﺮﺯﺍ ﺭﺍ ﻭﮐﻼﯼ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﺮﮐﻤﻨﭽﺎﯼ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺒﺎﺩﻟﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﻮﺍﻓﻖ ﻗﺎﻋﺪﻩ ﻭ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﺩﯾﺪﻧﺪ، ﻓﺼﻮﻝ ﺁﺗﯿﻪ ﺭﺍ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻭ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ : ﻓﺼﻞ ﺍﻭﻝ- ﺑﻌﺪ ﺍﻟﯿﻮﻡ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪﺍﻥ ﻭ ﺍﺧﻼﻑ ﻭ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﻭ ﺭﻋﺎﯾﺎﯼ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﻭ ﻣﻮﺩﺕ ﻭ ﻭﻓﺎﻕ ﮐﺎﻣﻠﯽ ﺇﻟﯽ ﯾﻮﻡ ﺍﻷﺑﺪ ﻭﺍﻗﻊ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ . ﻓﺼﻞ ﺩﻭﯾﻢ- ﭼﻮﻥ ﺟﺪﺍﻝ ﻭ ﻧﺰﺍﻋﯽ ﮐﻪ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﻬﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺭﻓﯿﻊ ﺍﻻﺭﮐﺎﻥ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺴﻌﺎﺩﺕ ﻣﻨﻘﻄﻊ ﮔﺮﺩﯾﺪ، ﻋﻬﻮﺩ ﻭ ﺷﺮﻭﻃﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻤﻮﺟﺐ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ، ﺑﺮ ﺫﻣﺖ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻻﺯﻡ ﺑﻮﺩ ﻣﻮﻗﻮﻑ ﻭ ﻣﺘﺮﻭﮎ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﺩ، ﻟﻬﺬﺍ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭼﻨﯿﻦ ﻻﯾﻖ ﺩﯾﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺰﺑﻮﺭﻩ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ، ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺷﺮﻭﻁ ﻭ ﻋﻬﻮﺩ ﻭ ﻗﯿﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺱ ﻭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﭘﯿﺸﺘﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻭ ﺍﻧﺘﻈﺎﻡ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺁﺗﯿﻪ ﺻﻠﺢ ﻭ ﻣﻮﺩﺕ ﮔﺮﺩﺩ . ﻓﺼﻞ ﺳﯿﻢ- ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪﺍﻥ ﻭ ﺟﺎﻧﺸﯿﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺍﻟﮑﺎﯼ ﻧﺨﺠﻮﺍﻥ ﻭ ﺍﯾﺮﻭﺍﻥ ﺭﺍ - ﺧﻮﺍﻩ ﺍﯾﻦ ﻃﺮﻑ ﺭﻭﺱ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺁﻥ ﻃﺮﻑ . ﻭ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺗﻔﻮﯾﺾ، ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻣﻀﺎﺀ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ، ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺷﺶ ﻣﺎﻩ، ﻫﻤﻪ ﺩﻓﺘﺮ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺍﻟﻌﻤﻞ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺬﮐﻮﺭﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺗﺼﺮﻑ ﺍﻣﺮﺍﯼ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﻡ- ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻣﻌﺎﻫﺪﺗﯿﻦ ﻋﻬﺪ ﻭ ﭘﯿﻤﺎﻥ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺩﻭ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻭﺿﻊ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ : ﺍﺯ ﻧﻘﻄﻪ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﮐﻮﻩ ﺁﻏﺮﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﺃﻗﺮﺏ ﺍﺳﺖ . ﺍﺑﺘﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ، ﺍﯾﻦ ﺧﻂ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﺁﻥ ﮐﻮﻩ ﮐﺸﯿﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺳﺮ ﭼﺸﻤﻪ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺑﻪ ﻗﺮﺍ ﺳﻮﯼ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺳﺮﺍﺷﯿﺐ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺁﻏﺮﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﺟﺎﺭﯾﺴﺖ ﻓﺮﻭﺩ ﺁﻣﺪﻩ، ﺑﻪ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻟﺘﻘﺎﯼ ﺁﻥ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺍﺭﺱ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺷﺮﻭﺭ ﻣﻤﺘﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﭼﻮﻥ ﺍﯾﻦ ﺧﻂ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺭﺳﯿﺪ ﺑﻪ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺍﺭﺱ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﻋﺒﺎﺱ ﺁﺑﺎﺩ ﻣﯽ ﺁﯾﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻌﻤﯿﺮﺍﺕ ﻭ ﺍﺑﻨﯿﻪ ﺧﺎﺭﺟﻪ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺭﺍﺳﺖ ﺍﺭﺱ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﺳﺖ ﻧﺼﻒ ﻗﻄﺮﯼ ﺑﻘﺪﺭ ﻧﯿﻢ ﺁﻏﺎﺝ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺯ ﺳﻪ ﻭﺭﺱ ﻭ ﻧﯿﻢ ﺭﻭﺳﯽ ﺍﺳﺖ ﺭﺳﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﯾﻦ ﻧﺼﻒ ﻗﻄﺮ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . ﻫﻤﻪ ﺍﺭﺍﺿﯽ ﻭ ﻋﺮﺻﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﺼﻒ ﻗﻄﺮ ﻣﺤﺎﻁ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﺑﺎﻻﻧﻔﺮﺍﺩ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﺑﺎ ﺻﺤﺖ ﻭ ﺩﺭﺳﺘﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﻣﻌﯿﻦ ﻭ ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻃﺮﻑ ﺷﺮﻗﯽ ﺍﯾﻦ ﻧﺼﻒ ﻗﻄﺮ ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﺍﺭﺱ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺷﺮﻭﻉ ﻭ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺍﺭﺱ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﯿﺮ ﯾﺪﯼ ﺑﻠﻮﮎ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺍﺯ ﺧﺎﮎ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺍﺭﺱ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻭ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﻪ ﺁﻏﺎﺝ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ ﺍﺯ ﺑﯿﺴﺖ ﻭ ﯾﮏ ﻭﺭﺱ ﺭﻭﺳﯽ . ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﺻﻮﻝ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺍﺯ ﺻﺤﺮﺍﯼ ﻣﻐﺎﻥ ﻣﯽ ﮔﺬﺭﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮﺳﻮﻣﻪ ﺑﺎﻟﻬﺎﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﻪ ﻓﺮﺳﺨﯽ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ ﺍﺯ ﺑﯿﺴﺖ ﻭ ﯾﮏ ﻭﺭﺱ ﺭﻭﺳﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ ﺍﺯ ﻣﻠﺘﻘﺎﯼ ﺩﻭ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﻣﻮﺳﻮﻡ ﺑﻪ ﺁﺩﯾﻨﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﺳﺎﺭﯼ ﻗﻤﯿﺶ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺍﯾﻦ ﺧﻂ ﺑﻪ ﮐﻨﺎﺭ ﭼﭗ ﺑﺎﻟﻬﺎﺭﻭﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻠﺘﻘﺎﯼ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﯼ ﻣﺬﮐﻮﺭ ﺁﺩﯾﻨﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﺳﺎﺭﯼ ﻗﻤﯿﺶ ﺻﻌﻮﺩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﮐﻨﺎﺭ ﺭﺍﺳﺖ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺁﺩﯾﻨﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺷﺮﻗﯽ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺑﻠﻨﺪﯼ ﻫﺎﯼ ﺟﮕﯿﺮ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ، ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺁﺑﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺟﺎﺭﯼ ﺑﻪ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺁﺑﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺳﺮﺍﺷﯿﺐ ﻭ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﺗﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ . ﻭ ﭼﻮﻥ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺩﻭ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺍﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﻮﺍﺳﻄﻪ ﻗﻠﻞ ﺟﺒﺎﻝ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ، ﻟﻬﺬﺍ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ ﮐﻪ ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﻃﺮﻑ ﺩﯾﮕﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﺎﺷﺪ . ﺍﺯ ﻗﻠﻪ ﻫﺎﯼ ﺑﻠﻨﺪﯼ ﻫﺎﯼ ﺟﮕﯿﺮ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻪ ﮐﻤﺮ ﻗﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﮐﻮﻫﻬﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺭﻭﺩ ﮐﻪ ﻃﺎﻟﺶ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺤﺎﻝ ﺍﺭﺷﻖ ﻣﻨﻔﺼﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ . ﭼﻮﻥ ﻗﻠﻞ ﺟﺒﺎﻝ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﻣﯿﺎﻩ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺩﻫﻨﺪ، ﻟﻬﺬﺍ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺟﺎ ﻧﯿﺰ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺴﻢ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﻮﻕ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﻨﺒﻊ ﻭ ﺁﺩﯾﻨﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﻗﻠﻞ ﺟﮕﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺍﺯ ﻗﻠﻪ ﮐﻤﺮ ﻗﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﺑﻠﻨﺪﯼ ﻫﺎﯼ ﮐﻮﻫﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺤﺎﻝ ﺯﻭﻧﺪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺤﺎﻝ ﺍﺭﺷﻖ ﻓﺮﻕ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻣﺤﺎﻝ ﻭﻟﮑﯿﺞ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻫﻤﺎﻥ ﺿﺎﺑﻄﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﻣﯿﺎﻩ ﻣﻌﯿﻦ ﺷﺪ، ﻣﺤﺎﻝ ﺯﻭﻧﺪ ﺑﻐﯿﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺣﺼﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﻤﺖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻗﻠﻞ ﺟﺒﺎﻝ ﻣﺬﮐﻮﺭﻩ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﺣﺼﻪ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ . ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻣﺤﺎﻝ ﻭﻟﮑﯿﺞ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻪ ﻗﻠﻞ ﺟﺒﺎﻝ ﮐﻠﻮﺗﻮﭘﯽ ﻭ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎﯼ ﻋﻈﯿﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻭﻟﮑﯿﺞ ﻣﯽ ﮔﺬﺭﺩ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮﺳﻮﻡ ﺑﻪ ﺁﺳﺘﺎﺭﺍ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺿﺎﺑﻄﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﻣﯿﺎﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺧﻂ ﺳﺮﺣﺪ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻣﺠﺮﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻠﺘﻘﺎﯼ ﺩﻫﻨﻪ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﻭ ﺧﻂ ﺳﺮ ﺣﺪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻣﺘﺼﺮﻓﺎﺕ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻢ ﻓﺮﻕ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻧﻤﻮﺩ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺩﻭﺳﺘﯽ ﺧﺎﻟﺼﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻓﺼﻞ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻋﻮﺽ ﺍﺧﻼﻑ ﻭ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪﺍﻥ ﺳﺮﯾﺮ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺍﻟﮑﺎ ﻭ ﺍﺭﺍﺿﯽ ﻭ ﺟﺰﺍﯾﺮﯼ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺧﻂ ﺣﺪﻭﺩ ﻣﻌﯿﻨﻪ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﻣﺬﮐﻮﺭﻩ ﻓﻮﻕ ﻭ ﻗﻠﻞ ﺑﺮﻑ ﺩﺍﺭ ﮐﻮﻩ ﻗﻔﻘﺎﺯ ﻭ ﺩﺭﯾﺎﯼ ﺧﺰﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﮐﺬﺍ ﺟﻤﯿﻊ ﻗﺒﺎﯾﻞ ﺭﺍ ﭼﻪ ﺧﯿﻤﻪ ﻧﺸﯿﻦ ﭼﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺩﺍﺭ، ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﯽ ﻭ ﻭﻻﯾﺎﺕ ﻣﺬﮐﻮﺭﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭﺍﺿﺤﺎً ﻭ ﻋﻠﻨﺎً ﺍﻟﯽ ﺍﻻﺑﺪ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﻭ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺗﻼﻓﯽ ﻣﺼﺎﺭﻑ ﮐﺜﯿﺮﻩ ﮐﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺟﻨﮓ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﯿﻦ ﺍﻟﺪﻭﻟﺘﯿﻦ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﺗﻼﻓﯽ ﺿﺮﺭﻫﺎ ﻭ ﺧﺴﺎﺭﺕ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﺭﻋﺎﯾﺎﯼ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻮﺍﺳﻄﻪ ﺩﺍﺩﻥ ﻣﺒﻠﻐﯽ ﻭﺟﻪ ﻧﻘﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺻﻼﺡ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻭ ﻣﺒﻠﻎ ﺍﯾﻦ ﻭﺟﻪ ﺑﯿﻦ ﺍﻟﺪﻭﻟﺘﯿﻦ ﺑﻪ ﺩﻩ ﮐﺮﻭﺭ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﺭﺍﯾﺞ ﻗﺮﺍﺭﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺑﯿﺴﺖ ﻣﯿﻠﯿﻮﻥ ﻣﻨﺎﻁ ﺳﻔﯿﺪ ﺭﻭﺳﯽ، ﻭ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺩﺭ ﻣﻮﻋﺪ ﻭ ﺭﻫﺎﯾﻦ ﻓﺼﻮﻝ ﺍﯾﻦ ﻭﺟﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﻋﻼﺣﺪﻩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺪﺭ ﻗﻮﺕ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﮔﻮﯾﺎ ﻟﻔﻈﺎً ﺑﻪ ﻟﻔﻆ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﺣﺎﻟﯿﻪ ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺍﺳﺖ، ﻣﻌﯿﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- ﭼﻮﻥ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻭ ﻻﯾﻖ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﻮﺩ ﻋﺒﺎﺱ ﻣﯿﺮﺯﺍ ﺭﺍ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪ ﻭ ﻭﺍﺭﺙ ﺗﺨﺖ ﻓﯿﺮﻭﺯﯼ ﺑﺨﺖ ﺧﻮﺩ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﯿﻞ ﻫﺎﯼ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﻭ ﺗﻤﻨﺎﯼ ﺻﺎﺩﻗﺎﻧﻪ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺰﯾﺪ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻡ ﺍﯾﻦ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪﯼ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﻪ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﯽ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ ﻭﺍﺿﺢ ﻭ ﺷﺎﻫﺪﯼ ﻻﯾﺢ ﺑﺪﻫﺪ، ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺷﺨﺺ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﻮﺍﺏ ﻣﺴﺘﻄﺎﺏ ﻭﺍﻻ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻋﺒﺎﺱ ﻣﯿﺮﺯﺍ ﺭﺍ ﻭﻟﯿﻌﻬﺪ ﻭ ﻭﺍﺭﺙ ﺑﺮﮔﺰﯾﺪﻩ ﺗﺎﺝ ﻭ ﺗﺨﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ، ﺍﺯ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺟﻠﻮﺱ ﺑﻪ ﺗﺨﺖ ﺷﺎﻫﯽ، ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺑﺎﻻﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﺍﯾﻦ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﺳﻔﺎﯾﻦ ﺗﺠﺎﺭﺗﯽ ﺭﻭﺱ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﺑﻖ ﺍﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺑﺮ ﺩﺭﯾﺎﯼ ﺧﺰﺭ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺁﻥ ﺳﯿﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﮐﻨﺎﺭﻩ ﻫﺎﯼ ﺁﻥ ﻓﺮﻭﺩ ﺁﯾﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﺷﮑﺴﺖ ﮐﺸﺘﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﻋﺎﻧﺖ ﻭ ﺍﻣﺪﺍﺩ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺸﺘﯿﻬﺎﯼ ﺗﺠﺎﺭﺗﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺍﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺳﺎﺑﻖ ﺩﺭ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﺳﯿﺮ ﮐﺮﺩﻩ، ﺑﻪ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺭﻭﺱ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺷﺪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺷﮑﺴﺖ ﮐﺸﺘﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺍﺳﺘﻌﺎﻧﺖ ﻭ ﺍﻣﺪﺍﺩ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﯾﺎﻓﺖ . ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﺳﻔﺎﯾﻦ ﺣﺮﺑﯿﻪ ﮐﻪ ﻋﻠﻢ ﻫﺎﯼ ﻋﺴﮑﺮﯾﻪ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﭼﻮﻥ ﺍﺯ ﻗﺪﯾﻢ ﺑﺎﻻﻧﻔﺮﺍﺩ ﺍﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﺳﯿﺮ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ، ﻟﻬﺬﺍ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻖ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ ﺍﻟﺴﺎﺑﻖ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﺍﻃﻤﯿﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮﯼ ﮐﻪ ﻏﯿﺮ ﺍﺯ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻫﯿﭻ ﺩﻭﻟﺖ ﺩﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺑﺤﺮ ﺧﺰﺭ ﮐﺸﺘﯽ ﺟﻨﮕﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﻧﻬﻢ- ﭼﻮﻥ ﻣﮑﻨﻮﻥ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﮐﻞ ﺍﻟﻮﺟﻮﻩ ﻋﻬﻮﺩﯼ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺳﻌﺎﺩﺕ ﻭ ﻣﯿﻤﻨﺖ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﻘﺮﺭ ﮔﺸﺘﻪ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ، ﻟﻬﺬﺍ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻔﺮﺍﺀ ﻭ ﻭﮐﻼ ﻭ ﮐﺎﺭﮔﺰﺍﺭﺍﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﺑﻪ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ- ﺧﻮﺍﻩ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺧﺪﻣﺖ ﻫﺎﯼ ﺍﺗﻔﺎﻗﯽ ﯾﺎ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﺩﺍﯾﻤﯽ - ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺧﻮﺭ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻭ ﻣﻮﺍﻓﻖ ﺷﺄﻥ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻭ ﺑﻤﻼﺣﻈﻪ ﻣﻮﺩﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﺎﺩﺕ ﻭﻻﯾﺖ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻋﺰﺍﺯ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺏ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺍﻟﻌﻤﻠﯽ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﻭ ﺗﺸﺮﯾﻔﺎﺗﯽ ﻗﺮﺍﺭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻣﺮﻋﯽ ﻭ ﻣﻠﺤﻮﻅ ﮔﺮﺩﺩ . ﻓﺼﻞ ﺩﻫﻢ- ﭼﻮﻥ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻭ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺭﺍ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻓﻮﺍﯾﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﺍﺯ ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮﺩ، ﻟﻬﺬﺍ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﻣﺘﻌﻠﻘﻪ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ﺍﻣﻨﯿﺖ ﺗﺒﻌﻪ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﻀﻤﻦ ﻣﺮﺍﺑﻄﻪ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﻢ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﻫﺪﻩ ﺟﺪﺍﮔﺎﻧﻪ ﺍﯼ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﻠﺤﻖ ﻭ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻭﮐﻼﯼ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﻣﻘﺮﺭ ﻭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺰﻭ ﻣﺘﻤﻢ ﺍﻭ ﻣﺮﻋﯽ ﻭ ﻣﻠﺤﻮﻅ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﻣﻀﺒﻮﻁ ﻭ ﻣﺤﻔﻮﻅ ﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﯼ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺱ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ ﺍﻟﺴﺎﺑﻖ ﺍﯾﻦ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﺭﺍ ﻣﺮﻋﯽ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺟﺎ ﮐﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻗﺘﻀﺎ ﮐﻨﺪ ﮐﻮﻧﺴﻮﻟﻬﺎ ﻭ ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﻭ ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﮐﻮﻧﺴﻮﻟﻬﺎ ﻭ ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺯﯾﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﻓﺮﺍﺧﻮﺭ ﺭﺗﺒﻪ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺸﻤﻮﻝ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻣﺎﺕ ﻭ ﺍﻣﺘﯿﺎﺯﺍﺕ ﺳﺎﺯﺩ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﻮﺩ ﻭﻋﺪﻩ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﮐﻮﻧﺴﻮﻟﻬﺎ ﻭ ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻭﺟﻪ ﻣﺴﺎﻭﺍﺕ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﻣﺮﻋﯽ ﺩﺍﺭﺩ . ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﮐﻮﻧﺴﻮﻟﻬﺎ ﻭ ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺷﮑﺎﯾﺘﯽ ﻣﺤﻘﻘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻭﮐﯿﻞ ﻭ ﯾﺎ ﮐﺎﺭﮔﺰﺍﺭ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﻧﺴﻮﻟﻬﺎ ﺑﻼﻭﺍﺳﻄﻪ ﺩﺭ ﺗﺤﺖ ﺣﮑﻢ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ، ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻐﻞ ﺧﻮﺩ ﺑﯿﺪﺧﻞ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﻻﯾﻖ ﺩﺍﻧﺪ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺳﺒﯿﻞ ﻋﺎﺩﯾﻪ ﺭﺟﻮﻉ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ . ﻓﺼﻞ ﯾﺎﺯﺩﻫﻢ- ﻫﻤﻪ ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﺍﺩﻋﺎ ﻫﺎﯼ ﺗﺒﻌﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺟﻨﮓ ﺑﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﻌﻘﺎﺩ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﻣﻮﺍﻓﻖ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺑﻪ ﺍﺗﻤﺎﻡ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺭﺳﯿﺪ ﻭ ﻣﻄﺎﻟﺒﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺭﻋﺎﯾﺎﯼ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﺍﺯ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﯾﺎ ﺍﺯ ﺧﺰﺍﻧﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﺠﯿﻞ ﻭ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻭﺻﻮﻝ ﭘﺬﯾﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﺩﻭﺍﺯﺩﻫﻢ- ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻣﻌﺎﻫﺪﺗﯿﻦ ﺑﺎﻻﺷﺘﺮﺍﮎ ﺩﺭ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺗﺒﻌﻪ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺁﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﯿﺎﻕ ﻭﺍﺣﺪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺟﺎﻧﺐ ﺭﻭﺩ ﺍﺭﺱ ﺍﻣﻼﮎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻣﻮﻋﺪﯼ ﺳﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﻘﺮﺭ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺩﺭ ﺑﯿﻊ ﯾﺎ ﻣﻌﺎﻭﺿﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻟﮑﻦ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺍﯾﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺁﻥ ﻣﻘﺪﺍﺭﯼ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﻌﻠﻖ ﻭ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺳﺎﺑﻖ ﺍﯾﺮﻭﺍﻥ ﺣﺴﯿﻦ ﺧﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ ﺣﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻭ ﺣﺎﮐﻢ ﺳﺎﺑﻖ ﻧﺨﺠﻮﺍﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺴﺘﺜﻨﯽ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﺩ . ﻓﺼﻞ ﺳﯿﺰﺩﻫﻢ- ﻫﻤﻪ ﺍﺳﯿﺮﻫﺎﯼ ﺟﻨﮕﯽ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﺧﻮﺍﻩ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺟﻨﮓ ﺁﺧﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺒﻌﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺳﯿﺮﯼ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻣﻠﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻤﮕﯽ ﺑﻐﺎﯾﺖ ﭼﻬﺎﺭ ﻣﺎﻩ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻣﺴﺘﺮﺩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺟﯿﺮﻩ ﻭ ﺳﺎﯾﺮ ﺗﺪﺍﺭﮐﺎﺕ ﻻﺯﻣﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺱ ﺁﺑﺎﺩ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﺒﺎﺷﺮﯾﻦ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻭ ﺗﺪﺍﺭﮐﺎﺕ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻥ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﻻﯾﺖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺷﻮﻧﺪ . ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﻫﻤﻪ ﺍﺳﯿﺮﻫﺎﯼ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺗﺒﻌﻪ ﺭﻭﺱ ﻭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺳﯿﺮﯼ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺩﻭﺭﯼ ﻣﮑﺎﻥ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺳﺒﺎﺏ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﻌﯿﻨﻪ ﻣﺴﺘﺮﺩ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺭﺍ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﯼٌ ﻭﻗﺖ ﮐﺎﻥ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﺑﯽ ﺣﺪ ﻭ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻭﻗﺖ ﺍﺳﯿﺮ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﻋﺮﺽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﯾﺎ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﮐﻨﻨﺪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﻣﺴﺘﺮﺩ ﺳﺎﺯﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﺩﻫﻢ- ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻋﻠﯿﺘﯿﻦ ﻣﻌﺎﻫﺪﺗﯿﻦ ﺟﻼﯼ ﻭﻃﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﻭ ﻓﺮﺍﺭﯾﺎﻥ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ ﯾﺎ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺗﺤﺖ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﻨﻊ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻀﺮﻩ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﻭ ﻋﻼﻗﻪ ﺧﻔﯿﻪ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺍﺭﯾﺎﻥ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻭﻻﯾﺘﯿﺎﻥ ﯾﺎ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﻗﺪﯾﻢ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺷﺪ، ﺩﻭﻟﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺗﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﻭ ﺗﻮﻗﻒ ﺍﺷﺨﺎﺻﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﻟﺤﺎﻝ ﯾﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺳﻤﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﺍﺯ ﻣﺘﺼﺮﻓﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺍﺭﺱ ﻭ ﺧﻂ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺑﻪ ﺟﻬﺮﯾﻖ ﻭ ﺩﺭﯾﺎ ﻭ ﺣﺪ ﺍﺭﻭﻣﯽ ﻭ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺑﻪ ﺟﯿﻘﺘﻮ ﻭ ﻗﺰﻝ ﺍﻭﺯﻥ ﺗﺎ ﺍﻟﺘﻘﺎﯼ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺩﺭﯾﺎ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﺳﺖ ﺭﺧﺼﺖ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ . ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﻮﺩ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻭﻋﺪﻩ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﺮﺍﺭﯾﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻭﻻﯾﺖ ﻗﺮﺍﺑﺎﻍ ﻭ ﻧﺨﺠﻮﺍﻥ ﻭ ﮐﺬﺍﻟﮏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﺼﻪ ﻭﻻﯾﺖ ﺍﯾﺮﻭﺍﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺭﺍﺳﺖ ﺭﻭﺩ ﺍﺭﺱ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﺳﺖ ﺍﺫﻥ ﺗﻮﻃﻦ ﻭ ﺳﮑﻨﯽ ﻧﺪﻫﺪ، ﻟﯿﮑﻦ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺷﺮﻁ ﻣﺠﺮﯼ ﻭ ﻣﻌﻤﻮﻝ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ، ﻣﮕﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﺍﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻨﺎﺻﺐ ﻣﻠﮑﯿﻪ ﯾﺎ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻭ ﺷﺄﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻮﺍﻧﯿﻦ ﻭ ﺑﯿﮏ ﻫﺎ ﻭ ﻣﻼ ﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻫﺎ ﻭ ﺍﻏﻮﺍﻫﺎ ﻭ ﻣﺨﺎﺑﺮﺍﺕ ﻭ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﺧﻔﯿﻪ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻫﻤﻮﻻﯾﺘﯿﺎﻥ ﻭ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﻭ ﺯﯾﺮ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﻗﺪﯾﻢ ﺧﻮﺩ ﻣﻮﺟﺐ ﯾﮏ ﻧﻮﻉ ﺭﺳﻮﺥ ﻭ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﻪ ﺍﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﺍﺧﻼﻝ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺷﺪ . ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﺭﻋﺎﯾﺎﯼ ﻋﺎﻣﻪ ﻣﻤﻠﮑﺘﯿﻦ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺩﻭﻟﺘﯿﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺭﻋﺎﯾﺎﯼ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﻤﻠﮑﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺩﯾﮕﺮ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﯾﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﮕﺬﺭﻧﺪ ﻣﺄﺫﻭﻥ ﻭ ﻣﺮﺧﺺ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺭﻋﺎﯾﺎ ﺑﻪ ﺗﺤﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻭ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﺍﻭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺩﺍﻧﺪ ﺳﮑﻨﯽ ﻭ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪ . ﻓﺼﻞ ﭘﺎﻧﺰﺩﻫﻢ- ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺣﺴﻦ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﮐﻪ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﺁﺳﺎﯾﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﻣﻮﺟﺒﺎﺕ ﻣﮑﺎﺭﻩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺍﯾﻦ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺑﺮ ﺍﻫﺎﻟﯽ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺭﻭﯼ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺍﻧﻌﻘﺎﺩ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﯿﺮﻭﺯﯼ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﻤﺖ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮﺩ ﺍﺯ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺩﻭﺭ ﮐﺮﺩﻩ، ﻫﻤﻪ ﺭﻋﺎﯾﺎ ﻭ ﺍﺭﺑﺎﺏ ﻣﻨﺎﺻﺐ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﻋﻔﻮ ﮐﺎﻣﻞ ﻭ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺮﺣﻤﺖ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﻭ ﻫﯿﭻ ﯾﮏ ﺍﺯ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﯼ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﻭ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﺑﻪ ﺟﺮﻡ ﻋﺮﺿﻪ ﻫﺎ ﻭ ﻋﻤﻠﻬﺎ ﻭ ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎﯼ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺟﻨﮓ ﯾﺎ ﺩﺭ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺗﺼﺮﻑ ﭼﻨﺪ ﻭﻗﺖ ﻗﺸﻮﻥ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻧﺎﺷﯽ ﺷﺪﻩ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻣﻌﺎﻗﺐ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺒﯿﻨﻨﺪ ﻭ ﻧﯿﺰ ﺍﺯ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﯾﮑﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻠﺖ ﺑﻪ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺮﺣﻤﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺑﺎ ﻋﯿﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺭﻭﺱ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﻭ ﺍﺷﯿﺎﺀ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻘﻞ ﯾﺎ ﺑﯿﻊ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺪﻭﻥ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺩﻭﻟﺖ ﯾﺎ ﺣﮑﺎﻡ ﻭﻻﯾﺖ ﺍﻧﺪﮎ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﯾﺎ ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﻭ ﺍﺷﯿﺎﺀ ﻣﻨﻘﻮﻟﻪ ﯾﺎ ﻣﺒﯿﻌﻪ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺣﻘﯽ ﻭ ﻣﺰﺩﯼ ﺍﺧﺬ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﻭ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﺍﻣﻼﮎ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻝ ﻣﻮﻋﺪ ﻣﻘﺮﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺪﺕ ﺑﯿﻊ ﺑﻪ ﺣﺴﺐ ﺧﻮﺍﻫﺶ ﺧﻮﺩ ﺑﻨﺎ ﮔﺬﺍﺭﯼ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ، ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻋﻔﻮ ﻭ ﺑﺨﺸﺶ ﻣﺴﺘﺜﻨﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺪﺕ ﯾﮑﺴﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﻌﻀﯽ ﺗﻘﺼﯿﺮﻫﺎ ﻭ ﮔﻨﺎﻫﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺩﯾﻮﺍﻧﺨﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﻋﻘﻮﺑﺖ ﻣﯽ ﮔﺮﺩﺩ . ﻓﺼﻞ ﺷﺎﻧﺰﺩﻫﻢ- ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻣﻀﺎﯼ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ، ﻓﯽ ﺍﻟﻔﻮﺭ ﻭﮐﻼﯼ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﺍﻫﺘﻤﺎﻡ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﻟﻌﻤﻞ ﻭ ﺣﮑﻢ ﻫﺎﯼ ﻻﺯﻣﻪ ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻼ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻧﺴﺨﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﺨﻂ ﻭﮐﻼﯼ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺟﺎﻧﺒﯿﻦ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺑﻪ ﻣﻬﺮ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﻤﻬﻮﺭ ﻭ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺒﺎﺩﻟﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭ ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺭﻭﺳﯿﻪ ﻭ ﺍﻋﻠﯿﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﺼﺪﻕ ﻭ ﻣﻤﻀﯽ ﻭ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﯼ ﻣﺘﺪﺍﻭﻟﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﺨﻂ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺰﯾﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﭼﻬﺎﺭﻣﺎﻩ ﯾﺎ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺍﮔﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﻭﮐﻼﯼ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﺒﺎﺩﻟﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ . ﺗﺤﺮﯾﺮﺍً ﺩﺭ ﻗﺮﯾﻪ ﺗﺮﮐﻤﺎﻥ ﭼﺎﯼ، ﺑﻪ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺩﻫﻢ ﺷﻬﺮ )؟ ( ﻓﯿﻮﺭﺍﻝ ﺭﻭﺳﯽ ﺳﻨﻪ ﯾﮏ ﻫﺰﺍﺭ ﻭ ﻫﺸﺘﺼﺪ ﻭ ﺑﯿﺴﺖ ﻭ ﻫﺸﺖ 1828) ﻡ (. ﻣﺴﯿﺤﯿﻪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﭘﻨﺠﻢ ﺷﻬﺮ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺍﻟﻤﻌﻈﻢ ﺳﻨﻪ ﯾﮏ ﻫﺰﺍﺭ ﻭ ﺩﻭﯾﺴﺖ ﻭ ﭼﻬﻞ ﻭ ﺳﻪ 1243) ﻕ (. ﻫﺠﺮﯼ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻭ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﻧﻮﺍﺏ ﻧﺎﯾﺐ ﺍﻟﺴﻠﻄﻨﻪ ﺭﺳﯿﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻣﻀﺎﯼ ﻭﺯﯾﺮ ﺩﻭﻝ ﺧﺎﺭﺟﻪ ﻋﺎﻟﯿﺠﺎﻩ ﻣﯿﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﺭﺳﯿﺪ

يازار : اهرلی دوشنبه 1396.4.5 | باخيش لار (0)

واژه‌سازی در زبان ترکی آذربایجانی

+0 بئیندیم

بؤلوم : تورک یازیب تورکی دانیشاخ

دستور زبان ترکی آذربایجانی متأثر از هم آوائی صوتی حروف است. در زبان ترکی آذربایجانی صداهای خشن (O,U,A,I) و صداهای نازک (Ö,Ü,E,Ə,İ) نمی‌توانند در ریشه یک واژه با هم مخلوط شوند و با همان ترتیب فوق در کلمه می‌آیند. مانند Gözəllik و Ayrılıq. واژه‌های بیگانه نیز تا حد امکان تحت تأثیر این قانون قرار می‌گیرند. مانند کلمه عربی حسین (Hoseyn) که در ترکی Hüseyn و کلمه عربی عباس (Əbbas) که در ترکی (Abbas) گفته می‌شود. گروهی از ترکی آذربایجانی زبانها هنگام صحبت کردن به زبان‌های دیگری، ناخودآگاه از این قانون طبیعی زبان خود پیروی می‌کنند.

زبان ترکی آذربایجانی همانند سایر شاخه‌های زبان ترکی از نظر ساختاری جزو زبانهای التصاقی بشمار می‌آید. در این زبان ریشه یک فعل یا یک اسم را می‌توان با اضافه کردن پسوندهای متعدد تغییر زمانی، جمعی و صفتی داد.

افعال متعدی در ترکی آذربایجانی با اضافه کردن پسوند به افعال لازم ساخته می‌شود. بطور مثال: اوخشاماق=شبیه بودن ← اوخشاتماق= شبیه کردن

افعال متعدی درجه دو و درجه سه نیز قابل ساخت است: یازماق = نوشتن(متعدی)← یازدیرماق = نویساندن (متعدی درجه دو)← یازدیرتماق = وسیله نوشتن کسی را فراهم کردن (متعدی درجه سه).

ترکیب پسوندها و حالات افعال در ترکی آذربایجانی به خلق کلماتی منجر می‌شود که بیان آنها در برخی زبان‌های تصریفی با یک یا چند جمله مقدور است. مثال: اونلاری سئویشدیرمه‌لی‌ییک (onlari sevişdirməliyik)= آن‌ها را باید تشویق کنیم که همدیگر را دوست داشته باشند. یا برای دوست داشتن هم باید تشویقشان کنیم. یا سانجیلاندیرانلاردانیمیش (Sancılandıranlardanımış)= از نوعی بود که باعث درد می‌شود


يازار : اهرلی یکشنبه 1396.4.4 | باخيش لار (0)

تورک وبلاق ، عزیز تورک دیلداشلاریما

آنا يارپاق

آرشيو

سوزلوک

آموزش مقدماتی قافیه

ايلگي

آختاريش

بؤلوم لر

ایل بایرامی (11)

تورکی دیل (10)

آشیق و آشیقلار (6)

آتا بابا سوزلری (8)

ینی خبرلر (8)

سوزلوک (11)

اوشاخلار اوچون ناغیل (2)

شعر یازماخ یول یوندمی (2)

اهنگ لرین یازیسی (12)

سای بیل (ریاضی) (2)

چالغی (موسیقی) (1)

آدلی سانلیلار (24)

تورک یازیب تورکی دانیشاخ (10)

تورکجه کیتاب (3)

گولملی لر (1)

آذربایجان (3)

تاریخیمیز (6)

کولتور (2)

شکیل لر (1)

آذری اویناماخ لار (3)

ائشیتملی سوزلر (11)

تورکی دیلین اوجالدانلار (4)

تورکی شعرلر (7)

 

يولداش لار

سون يازيلار

31 دسامبر به عنوان روز همبستگی تورک های آزربایجانی سراسر جهان در تقویم جمهوری آزربایجان

نجور تورکی شعرلر ده و یازیلاریمزدا حرکه لردن استفاده الیح (اموزش اعراب )

آتا بابا سوزلری

هوشنگ جعفری بویوک ایل شاعریمیز

گنجه لی نیظامی دن بیر گوزل شعر

حروف الفبای گُرجی

حیوانلارین تورکی آدلارین اورگشح (نام های حیوانات به زبان ترکی آذربایجانی)

قالب های شعر عاشیقی

نسیمی کیمدی ؟

سید عمالدین نسیمی

قوربان بایرامیز موتلو اولسون

نسیمی دن بیر گوزل شعر

بو شیعر ایرج میرزانین قبرینین اوستونده یازیلیب

تاریخ‌ده بوگون

احمد قوام

آرخا سوزلوکی

بالیق سوزلوکی

باش : سر

بایرام سؤزلوک لری

بورج سوزلوکی

آرشيو

آبان 1396

مهر 1396

شهريور 1396

مرداد 1396

تير 1396

خرداد 1396

ارديبهشت 1396

فروردين 1396

اسفند 1395

باغلانتي لار

دیل اورگشمک

گوگلین سوزلوکی

فرانسه دیلین اورگشح

یئنی دیل اورگشح

فرانسه دیلینین وبلاقی

آذری اویناماخ (دانس)

آموزش مقدماتی قافیه

بیلیم سسی

سوزلوک

سورغو

سویرسیز تورک ویبلاق لاریندا نده چوخلی مطلب قویولا ؟







سايغاج

ايندي بلاق دا :
بو گونون گؤروشو :
دونه نين گؤروشو :
بو آيين گؤروشو :
بوتون گؤروش لر :
يازي لار :
باخيش لار :
يئنيله مه چاغي :

ايمكان لار

RSS 2.0